ԾՆԵԲԵԿ. ԱՌՈՂՋԱՐԱՐ ՆՐԲԱՀԱՄ ԿԱՆԱՉԻ
Եթե նախկինում սպասում էինք գարնան գալուն, որպեսզի վայելենք մեր բազմազան ու օգտակար կանաչեղենը և լրացնենք ձմռան ընթացքում ծախսված վիտամինների պաշարը, ապա այսօր դա կարելի է անել տարին բոլոր։

Թե սառեցված վիճակում, թե թարմ` ջերմոցային տնտեսություններում աճեցված, դրանք վաճառվում են տարվա բոլոր եղանակներին։ Այդուհանդերձ բնության գրկում աճած կանաչեղենին մենք սպասում ենք մի առանձնակի հաճույքով։

Մեր երկիրը հարուստ է բազմաթիվ կանաչիներով, որոնք վիտամինային յուրօրինակ գանձատուփեր են։ Դրանցից մեկն էլ ծնեբեկն է։

Ծնեբեկը ամենանրբահամ, խոհարարության մեջ ամենապահանջված և բարձր գնահատվող կանաչիներից է։ Մատուցվում է բարձրակարգ ռեստորաններում և հետաքրքրում է ամենախիստ համադամասերներին։

Առավել տարածված տեսակն է սովորական ծնեբեկը՝ (Asparagus officinalis)։ Բազմամյա բույս է, տերևները փոքր են՝ թեփուկավոր և փշոտ։ Տերևների փնջում առաջանում են մեկական՝ որոշ տեսակների դեպքում՝ վահանաձև բույլերով ծաղիկներ։ Ծնեբեկի ծիլը (մոտ 20սմ) օգտագործվում է որպես դելիկատես։

Մարդկությանը ծնեբեկը հայտնի է շատ հին ժամանակներից։ Այն պարունակում է շաքար, եթերային յուղեր, ասկորբինաթթու, C, B1, B2, PP վիտամիններ, սպիտակուցներ, ածխաջրեր, կարոտին, նիկոտինաթթու, կալցիում, մագնեզիում, ֆոսֆոր, երկաթ։ Որպես դեղաբույս այն կարելի է օգտագործել երիկամային, սրտանոթային հիվանդությունների, ռևմատիզմի, հոդաբորբի բուժման ժամանակ, արյան ճնշման, սրտի աշխատանքի կարգավորման նպատակով։ Այն վերացնում է հոգնածությունը, անոթալայնիչ է։ Միջնադարի հայտնի արաբ բժիշկ Ավիցեննան (Աբու Ալի իբն-Սինա՝ Avicenna՝ հայացված՝ Սինայի որդի) իր “Կանոն բժշկության” գրքում գրել է ծնեբեկի բուժական հատկությունների մասին. “Ծնեբեկի թուրմը խորհուրդ է տրվում խմել մեջքի ցավերի և նստատեղի նյարդի բորբոքման ժամանակ։ Ծնեբեկի արմատից և սերմերից պատրաստված թուրմը (եթե այն եփվում է քացախի հետ) շատ օգտակար է ատամնացավի ժամանակ։ Ծնեբեկը շատ օգտակար է լյարդի կոշտացման և դեղնախտի բուժման ժամանակ, չնայած կարող է թեթև սրտխառնոց առաջացնել”։ Ծնեբեկի արմատից պատրաստած թուրմը հրաշալի միզամուղ է։

Ծնեբեկն այսօր էլ լայն կիրառություն ունի ժողովրդական բժշկության մեջ։

Այս բույսի համային հրաշալի հատկությունների մասին խոսելն պարզապես ավելորդ է։ Նրբաքիմք ֆրանսիացիներն այն վայելում են գերագույն հաճույքով։ Այսօր ծնեբեկից պատրաստվող ուտեստներն ու սոուսները համարվում են աշխարհի տարբեր ժողովուրդների խոհանոցների զարդը։

Մեր տատիկները հնուց ի վեր մատղաշ ծնեբեկը շոգեխաշել են անարատ յուղով, համեմել աղ ու պղպեղով և վայելել։ Այսօր շոգեխաշած ծնեբեկի վրա սովորաբար կիտրոն են քամում կամ քերած պանիր են ավելացնում։ Ծնեբեկը կարելի է տապակով դնել մինչև 220 աստիճան տաքացրած փռի մեջ, թողնել 10-12 րոպե, համեմել և ուտել։ Արդեն շոգեխաշած վիճակում ծնեբեկի 2-3 ձողիկը կարելի է փաթաթել բեկոնի շերտով և տապակել։ Մատուցելիս վրան կիտրոնի հյութ ցողել։ Հմուտ խոհարարները խորհուրդ են տալիս ծնեբեկը շատ չեփել։ Այն ատամի տակ պետք է մի քիչ խրթխրթա։

Նյութը՝ Նարինե Գալստյանի

Լուսանկարը՝ համացանցից